Ozempic en retatrutide: afvallen zonder sporten?

7 min leestijd

Ozempic en retatrutide zijn overal in het nieuws. Een prik per week en de kilo's vliegen eraf - dat is het verhaal. En het klopt deels: GLP-1 agonisten werken. Maar het verhaal dat je niet hoort, is minstens zo belangrijk. Want wat verlies je precies? En wat gebeurt er als je stopt?

Wat zijn GLP-1 agonisten?

GLP-1 agonisten zijn medicijnen die oorspronkelijk ontwikkeld zijn voor diabetes type 2. Ze imiteren het hormoon GLP-1, dat je lichaam zelf aanmaakt na het eten. Dit hormoon doet drie dingen:

• Het remt je eetlust. Je voelt je sneller vol en hebt minder trek.
• Het vertraagt je maagontlediging. Voedsel blijft langer in je maag, waardoor je langer verzadigd bent.
• Het reguleert je bloedsuiker. Insulineproductie wordt beter afgestemd op je behoeften.

Semaglutide (Ozempic, Wegovy) is de bekendste variant. Retatrutide is nieuwer en werkt op drie receptoren tegelijk (GLP-1, GIP en glucagon), waardoor het effect nog sterker is. In de STEP-trial lieten Wilding et al. (2021) zien dat semaglutide gemiddeld 14,9% gewichtsverlies opleverde over 68 weken. Jastreboff et al. (2023) rapporteerden voor retatrutide zelfs tot 24% gewichtsverlies.

Dat zijn indrukwekkende cijfers. Maar cijfers vertellen niet het hele verhaal.

Het spierverlies-probleem

Hier zit het grote probleem. Bij gewichtsverlies met GLP-1 agonisten verlies je niet alleen vet. Je verliest ook spiermassa - en dat in aanzienlijke hoeveelheden.

Nuijten et al. (2024) analyseerden de lichaamssamenstelling van deelnemers aan GLP-1 studies en vonden dat tot 40% van het verloren gewicht uit vetvrije massa bestond. Dat betekent spieren, botten, orgaanweefsel. Bij iemand die 15 kilo afvalt met Ozempic, kan dat 6 kilo spierverlies zijn.

Waarom is dat erg? Spiermassa is metabolisch actief weefsel. Meer spieren betekent een hogere stofwisseling in rust. Als je spieren verliest:

• Daalt je rustmetabolisme - je verbrandt minder calorieen per dag
• Word je fysiek zwakker - dagelijkse taken worden moeilijker
• Stijgt je risico op blessures en vallen (vooral op latere leeftijd)
• Verandert je lichaamsvorm - je wordt "smaller" maar niet fitter

Dit noemen onderzoekers het "skinny fat" fenomeen: lager gewicht, maar een ongunstigere verhouding tussen vet en spier. De weegschaal zegt minder, maar je gezondheid is er niet per se op vooruit gegaan.

Het terugveereffect

Wat gebeurt er als je stopt met Ozempic of retatrutide? De data zijn duidelijk: het meeste gewicht komt terug. In vervolg-studies op de STEP-trial bleek dat deelnemers binnen een jaar na het stoppen tweederde van het verloren gewicht weer aankwamen.

En hier wordt het wrang: het gewicht dat terugkomt, is voornamelijk vet. De spieren die je verloor, komen niet vanzelf terug. Het resultaat is dat je na een cyclus van Ozempic slechter af kunt zijn dan voordat je begon - zwaarder is misschien niet het juiste woord, maar ongezonder qua lichaamssamenstelling.

Dit maakt GLP-1 agonisten in de praktijk vaak een permanente behandeling. En dat brengt ons bij het volgende punt.

De Nederlandse context

In Nederland is Ozempic (semaglutide) verkrijgbaar op recept, maar wordt het door de meeste verzekeraars niet vergoed voor gewichtsverlies - alleen voor diabetes type 2. De kosten liggen rond de 150-300 euro per maand uit eigen zak. Retatrutide is in Nederland nog niet beschikbaar en zit nog in de goedkeuringsfase.

Daarnaast melden Nederlandse huisartsen een stijging in bijwerkingen: misselijkheid, diarree, constipatie, en in zeldzame gevallen pancreatitis. Het is geen wonderpil zonder prijs.

Waarom training essentieel blijft

Als je toch kiest voor GLP-1 medicatie - om welke medische reden dan ook - dan is er een duidelijke boodschap uit de wetenschap: je moet trainen. Specifiek krachttraining.

Krachttraining is het enige bewezen middel om spierverlies te beperken tijdens gewichtsverlies. Het signaal dat je spieren krijgen van zware belasting vertelt je lichaam: "Deze spieren zijn nodig, breek ze niet af." Zonder dat signaal kiest je lichaam de weg van de minste weerstand en offert het spierweefsel op.

Een goede aanpak bij gebruik van GLP-1 agonisten combineert:

• Krachttraining: minimaal 3 keer per week, met progressieve overload
• Voldoende eiwit: 1,6-2,2 gram per kg lichaamsgewicht per dag
• Gematigd calorietekort: niet te agressief om spierbehoud te maximaliseren
• Goede slaap: cruciaal voor herstel en hormonale balans

Medicatie kan een hulpmiddel zijn. Maar het vervangt geen beweging, geen goede voeding en geen gezonde gewoontes.

Wat Steev aanbeveelt

Dit is geen medisch advies. Beslissingen over medicatie horen bij jou en je arts. Wat ik als coach kan zeggen, is dit:

De meeste mensen die afvallen zonder het vast te houden, falen niet door gebrek aan willskracht. Ze falen omdat ze geen systeem hebben. Geen structuur, geen gewoontes, geen begeleiding die meebeweegt met hun leven.

Een goed trainingsplan met de juiste voeding levert duurzaam resultaat. Het gaat langzamer dan een prik per week, maar wat je opbouwt - spieren, conditie, gewoontes, zelfvertrouwen - dat blijft. En het maakt je gezonder op alle fronten, niet alleen lichter op de weegschaal.

Als je overweegt om met medicatie te starten, doe het dan niet in isolatie. Train erbij. Eet voldoende eiwit. Bouw gewoontes op die je volhoudt als je stopt. En als je er zonder medicatie wilt komen - nog beter. Het kan, met het juiste plan en de juiste begeleiding.

Disclaimer: dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Overleg altijd met je huisarts of specialist voordat je beslissingen neemt over medicatie.